Het slagkruiserplan

‘Nu, mij zei het aanvankelijk ook niet zoveel, eerlijk gezegd’, merkte Witten op, ‘maar dat klopt ook wel want het is een in uiterste geheimhouding ontworpen plan voor de bouw van drie grote sterke schepen, zogenaamde slagkruisers. Alhoewel ik niet precies weet wat dat zijn, leg eens uit mijn jongen?’

Peter begon: ‘Het is een scheepstype dat zwaarder bewapend is dan de gewone zware kruiser, vaak haar bewapening draagt op een romp ter grote van een slagschip en vaak ook de zwaarte van de bewapening draagt van een slagschip, maar dat, doordat er een stuk minder bepantsering is toegepast, een stuk sneller en beweeglijker is dan een slagschip. De eigenlijke opzet van een slagkruiser is het jacht maken op vijandelijke konvooien en, nadat ze de lichtere oorlogsschepen die dat konvooi beschermden hebben uitgeschakeld, om dan het konvooi te vernietigen. Verder zijn ze natuurlijk uitermate geschikt om tegen vlooteenheden bestaande uit zware en lichte kruisers op te treden. Ze kunnen al vanaf ver hun doelen beschieten, door de zwaarte van het geschut dat ze voeren en kunnen niet geraakt worden door de lichtere bewapening van die kruisers en, mochten er slagschepen ingezet worden, dan zijn ze als de bliksem verdwenen door hun veel hogere snelheid. Althans, zo staat het in de theorie boeken. De Engelsen hebben nogal wat van die mooie schepen verloren tijdens de slag bij Jutland, omdat ze daar in een slagschiprol werden gebruikt. Sommige schepen verdwenen soms al na één ongelukkige treffer in één van de munitie magazijnen. Die schepen kwamen allemaal heel tragisch aan hun einde.’

De beide legerofficieren knikten en de minister stak een sigaret op.

‘Ja, ja, oh dus dat zijn slagkruisers, ja mijn ambtenaren hadden me wel iets verteld in die richting, maar het juiste wist ik ook niet zo. Nu ja, enfin, wat jullie niet wisten, ik zelf dus ook niet, is dat er verregaande plannen zijn gemaakt om voor ons land drie van dat type schepen te bouwen!’ vertelde Witten.

Peter keek hoogst verbaasd. ‘Drie slagkruisers? Maar wat een geld! En dat in deze tijd! Die dingen kosten honderden miljoenen, neem ik aan! En de bemanning zal toch gauw, laat me denken, een negenhonderd man zijn?’

De minister, die zich weer wat hernomen had, knikte. ‘Bijna duizend man, dat klopt. En de kosten zijn hoog, zeker in deze tijd. Maar vergeet U niet mijnheer, eh, mijnheer..?’ ‘Neelissen, excellentie, en dit is mijn collega Winkelman.’ ‘ Wel, mijnheer Neelissen, U ziet het goed, het is crisistijd en het project, zeg maar het plan, kost een hele hoop geld. Maar er is een overweging gemaakt in de ministerraad. Er is een oud Nederlands gezegde, U kent het vast, heren. Het luidt: “de kost gaat voor de baat uit”, nietwaar?’ Hij nam een trek van zijn Chesterfield en kreeg een hoestbui. ‘Dat is ook in dit geval zo. De bouw van die schepen zal worden bekostigd uit de fondsen die we krijgen uit de Oost. Zoals U alle drie weet, zijn onze inkomsten uit dat eilanden rijk heel hoog. Sterker nog, onze economie drijft er bijna op. Olie, rubber, tin, noem maar op, al die zaken komen daar vandaan, Maar ook meer banale producten als koffie, thee en bijvoorbeeld kopra worden verhandeld. Dat alles produceert en wint men daar. Waar het moederland het moet hebben van de door de crisis beperkte uitvoer van steenkool en varkensvlees, boter en melkproducten, kan ons Indië een enorm exportoverschot aantonen. Maar, mijne heren, de vijand ligt op de loer. Het keizerrijk Nippon, het land van de rijzende zon, ziet met lede ogen aan dat de Gordel van smaragd alsmaar rijker en rijker wordt, terwijl hun rijk, dat arm is aan grondstoffen, deze bijna allemaal moet importeren, vaak uit Indië, of, zoals dat rijk nu doet, deze te roven uit bezette gebieden. Ik hoef U Mantsjoerije niet in herinnering te brengen, neem ik aan?’

Nee, daar wisten de drie overige van. Ze hadden allen de kranten gelezen of naar het bioscoop journaal gekeken. Het tot aan het begin van de twintigste eeuw nog voor elke buitenlandse natie helemaal gesloten Japanse eilandenrijk was (op Deshima, een Nederlandse handelspost na) na de oorlog met het grote Rusland, een oorlog die dit laatste land zo smadelijk verloren had, bezig met een enorme expansie. Zo was het in 1931 Mantsjoerije binnen gevallen en had dat land het jaar daarop tot een vazal staat gebombardeerd. De Japanners schenen overigens vreselijk huis te hebben gehouden in het land, zoals ze uit veel kranten hadden vernomen. Er was sinds jaren een enorme uitbreiding van leger, vloot en luchtmacht gaande. Nee, Japan was zeker geen tegenstander van klein formaat meer.

‘Nu, de regering heeft, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, redenen om aan te nemen dat Japan het, onder zijn keizer en leidende militaire heersers van de Shogun kaste, niet alleen op China heeft gemunt, maar zeker ook op ons Indië. Met onze KNIL alleen kunnen we dat grote eilandenrijk natuurlijk niet beschermen. En ook met de vloot, zoals die er nu voorstaat, zal dat niet gaan lukken. De schepen Java en Sumatra zijn weliswaar moderne kruisers, maar we hebben ernstige redenen om aan te nemen dat de Japanner momenteel bezig is met het leggen van de kielen van minstens drie zware kruisers van de zogenaamde Mogami klasse. Verder heeft Japan natuurlijk haar gemoderniseerde marineluchtvaartdienst, die vanaf vliegdekmoederschepen opereert en daar heel modern mee omgaat. Nee, heren, wij zullen die drie moderne schepen hard nodig hebben over niet al te lange tijd.’

Hij stak opnieuw en sigaret op en presenteerde. Witten stak ter verontschuldiging zijn pijp in de hoogte maar de beide jonge officieren accepteerden.

Even viel er een stilte in de kamer, onderbroken door de hese claxon van een vrachtwagen in de straat. Deckers schraapte zijn keel. ‘Welnu, heren, alles wat U hier gehoord heeft, dient natuurlijk in de grootste geheimhouding bewaard te blijven. De plannen zijn dan wel in een vergevorderd stadium, maar de regering moet die plannen nog door de kamer zien te krijgen en ik zal U nu al verzekeren dat dat geen sinecure zal zijn, gelet op al de bezuinigingen enzovoort. Maar dat is een taak waar ík me van zal moeten kwijten.’ Er viel weer een stilte en de beide jongeren voelden dat het gesprek een onaangename wending zou gaan krijgen. Decker zuchtte diep, tikte nerveus de as van zijn sigaret en veegde nog eens zijn voorhoofd af.

‘Heren, de afgelopen nacht zijn de plannen voor de slagkruiser gestolen. In ieder geval worden ze vermist!’